Historia powstania niezwykłego filmu, laureata nagrody Alfreda Bauera na Berlinale 2009.

"Tatarak", film oparty na opowiadaniu Jarosława Iwaszkiewicza, jednego z najwybitniejszych polskich pisarzy, wydaje się na początku subtelną i wzruszającą historią o niemożliwej miłości, jednak reżyser Andrzej Wajda idzie dalej, tworząc wielowymiarową opowieść o miłości, która przychodzi za późno, i o śmierci, która zawsze przychodzi za wcześnie.

Marta (Krystyna Janda), kulturalna kobieta w średnim wieku, która jest żoną zapracowanego, powszechnie szanowanego doktora (Jan Englert) z małego miasteczka, nie wie o tym, że jest śmiertelnie chora. Od lat opłakuje śmierć swoich dwóch synów, którzy zginęli w powstaniu warszawskim. Pewnego dnia Marta poznaje znacznie młodszego od siebie mężczyznę, prostego robotnika Bogusia (Paweł Szajda), który oczarowuje ją swoją młodością i niewinnością. Ich spotkania na brzegu rzeki porośniętej tatarakiem są naznaczone wzajemną fascynacją dwóch istnień, z których jedno zmierza do przedwczesnego końca, drugie zaś wkracza dopiero w dojrzałość. Jednak los obchodzi się z nimi okrutnie…

To dopiero pierwsza warstwa historii, bo "Tatarak" to również film otworzeniu filmu, a główna bohaterka jest nie tylko fikcyjną Martą, ale i aktorką, która ją gra. Andrzej Wajda wplótł w opowiadanie Iwaszkiewicza autentyczne monologi Krystyny Jandy na temat przedwczesnej śmierci jej męża, cenionego operatora Edwarda Kłosińskiego, któremu film jest dedykowany. W ten sposób obie kobiety – Krystyna i Marta – zlewają się w jedną głęboko zranioną istotę, która musi znaleźć w sobie siłę i poradzić sobie z perspektywą nieuniknionej śmierci.

Album zawiera opowiadanie Jarosława Iwaszkiewicza, unikatowe zdjęcia z filmu, wypowiedzi Andrzeja Wajdy i Krystyny Jandy, wywiad z Marią Iwaszkiewicz, córką pisarza, i posłowie prof. Andrzeja Gronczewskiego.

Zaczynałem pierwszy film, mając 27 lat, kiedy żyliśmy wszyscy – jak mi się wtedy wydawało – tylko naszym filmem, a życie było tylko dodatkiem do pracy. Dziś wiem, że oddając się bez reszty roli w filmie, aktor pozostaje sobą i nic, żadna iluzja, nie zastępuje mu rzeczywistości.

Andrzej Wajda

Krystyna Janda